Ondertiteling maken: stapsgewijze handleiding voor toegankelijke video's

Sinds 28 juni 2025 gelden in Duitsland het Barrierefreiheitsstärkungsgesetz (BFSG, de Duitse wet ter versterking van de toegankelijkheid) en in Oostenrijk het Barrierefreiheitsgesetz (BaFG, de Oostenrijkse toegankelijkheidswet). Beide zetten de European Accessibility Act (Richtlijn (EU) 2019/882) om. Dat verplicht niet tot ondertiteling van elke bedrijfsvideo, maar wel van veel video's: wie consumenten online contracten laat sluiten - van webshop tot boekingsproces - moet video's binnen die diensten toegankelijk maken. Ondertiteling is een centrale eis.

Toch hebben veel ondernemingen nog niet omgeschakeld. Vaak ontbreekt niet de wil, maar de kennis: welke ondertiteling is „toegankelijk”? Welk formaat heb ik nodig? En hoe maak ik die efficiënt, zonder elke video handmatig te bewerken?

Deze handleiding leidt je door het hele proces - van de wettelijke eisen tot het afgeronde ondertitelbestand.

Wat de toegankelijkheidswetgeving voor video's betekent

BFSG (Duitsland) en BaFG (Oostenrijk) eisen sinds 28 juni 2025 toegankelijke digitale diensten voor bepaalde consumentendiensten, vooral webshops en diensten waarmee consumenten online contracten sluiten. Video's die na de peildatum als onderdeel daarvan zijn gepubliceerd, hebben ondertiteling nodig. Op AA-niveau moet relevante visuele informatie die niet uit het geluid blijkt ook via audiodescriptie toegankelijk zijn. In de praktijk geldt EN 301 549 met WCAG 2.1 (niveau AA) als richtsnoer.

De BFSG zet de Europese richtlijn (EU) 2019/882 (European Accessibility Act) om in Duits recht. In Oostenrijk gebeurt dat via de toegankelijkheidswet (BaFG). Voor ondernemingen is daarom niet zozeer de afkorting doorslaggevend als wel de praktische uitvoering: digitale diensten moeten bruikbaar zijn voor mensen met een beperking. In de praktijk geldt EN 301 549 met WCAG 2.1, conformiteitsniveau AA als technisch richtsnoer; de toepasselijke nationale wettelijke eisen blijven bindend.

Voor gangbare media-inhoud zijn vooral deze WCAG-criteria relevant:

• Ondertiteling voor vooraf opgenomen gesynchroniseerde media met gesproken inhoud (WCAG 1.2.2, niveau A)
• Audiodescriptie voor relevante visuele informatie die niet uit het geluid blijkt (WCAG 1.2.5, niveau AA; op niveau A staat WCAG 1.2.3 ook een media-alternatief toe)
• Tekstalternatieven voor vooraf opgenomen audio-only-inhoud en een tekstalternatief of audiospoor voor video-only-inhoud (WCAG 1.2.1, niveau A)

Een volledig transcript is zeer nuttig, maar niet automatisch een afzonderlijke AA-verplichting voor elke gesynchroniseerde video.

De wetten gelden voor de genoemde consumentendiensten, in de praktijk vooral e-commerce: webshops, boekings- en bestelprocessen, banken, telecom, personenvervoer en e-books. Niet eronder vallen puur informatieve websites zonder bestel- of boekingsfunctie, B2B-aanbod, interne video's en video's van vóór 28 juni 2025. Wordt een oude video inhoudelijk herzien en als nieuwe versie gepubliceerd, dan moet de uitzondering opnieuw worden beoordeeld. Micro-ondernemingen met minder dan tien werknemers en maximaal twee miljoen euro jaaromzet of balanstotaal zijn als dienstverlener uitgezonderd.

In Duitsland kunnen overtredingen tot 100.000 euro boete leiden (§ 37 BFSG); daarnaast kunnen mededingingsrechtelijke sommaties aan de orde zijn. In Oostenrijk kunnen bestuurlijke boetes 80.000 euro bedragen, voor mkb-bedrijven maximaal 50.000 euro (§ 36 BaFG). Los van de BaFG kan de Oostenrijkse federale wet inzake gelijke behandeling van mensen met een handicap gelden wanneer een digitale barrière de gelijke toegang tot publiek aangeboden goederen of diensten verhindert; dan kunnen schadeclaims mogelijk zijn.

Standaardondertiteling vs. toegankelijke ondertiteling

Standaardondertiteling geeft alleen de gesproken tekst weer. Toegankelijke ondertiteling (SDH) beschrijft daarnaast relevante geluiden, muziek, sprekerwisselingen en de emotionele toon. Alleen toegankelijke ondertiteling voldoet aan de WCAG-eisen en daarmee aan de eisen voor toegankelijk videoaanbod.

Niet elke ondertiteling voldoet aan de eisen voor toegankelijk videoaanbod volgens de BFSG resp. BaFG. Platforms als YouTube genereren automatische ondertiteling - die volstaat doorgaans niet voor de wettelijke conformiteit. Het verschil zit in het detail:

• Standaardondertiteling geeft alleen de gesproken tekst weer. Ze helpt bij een zacht geluid of een vreemde taal, maar is voor dove mensen onvolledig.
• Toegankelijke ondertiteling (SDH) beschrijft daarnaast relevante geluiden ([deurbel], [applaus]), muziek ([spannende muziek]), sprekerwisselingen en de emotionele toon. Ze maakt de hele akoestische context toegankelijk.

De WCAG vereist toegankelijke ondertiteling. Dat betekent: sprekeraanduiding, synchrone weergave, beschrijving van niet-talige audio-inhoud en voldoende leestijd per weergave.

Ondertiteling maken: stap voor stap

De efficiëntste weg loopt via een AI-gestuurde transcriptie als basis, die vervolgens voor ondertiteldoeleinden wordt aangepast. De workflow bestaat uit vijf stappen:

• 1. Audio voorbereiden: Extraheer het geluidsspoor uit je video of upload het videobestand direct in een transcriptietool. Gangbare formaten als MP4, MOV, MP3, WAV en M4A worden door de meeste diensten ondersteund. Hoe beter de audiokwaliteit, hoe nauwkeuriger de transcriptie - achtergrondgeluiden en galm verlagen de herkenningsgraad aanzienlijk.
• 2. Transcriptie laten maken: Afhankelijk van taal, audiokwaliteit, accent en aantal sprekers leveren moderne AI-modellen binnen enkele minuten een bruikbare eerste versie. Let erop dat de tool sprekerdiarisatie ondersteunt - bij video's met meerdere personen is aangeven wie spreekt belangrijk wanneer een sprekerwisseling of identiteit nodig is om de inhoud te begrijpen. Het resultaat is een transcript met tijdstempels en sprekerwisselingen.
• 3. Transcript nabewerken: Controleer het AI-transcript op fouten, met name bij eigennamen, vaktermen en afkortingen. Vul beschrijvingen voor relevante geluiden en muziek aan tussen vierkante haken. Volg voor regellengte, blokgrootte en weergaveduur de stijlgids van het doelplatform. Maximaal twee regels is vaak een goede redactieregel; essentieel is een leesbare, synchroon met de audio weergegeven tekst.
• 4. Ondertitelbestand exporteren: Exporteer het bewerkte transcript als SRT- of VTT-bestand. Beide formaten bevatten tijdstempels en tekst. Veel platforms en montageprogramma's accepteren SRT; WebVTT is bedoeld voor HTML5-<track>-elementen. Het formaat hangt af van de toepassing. In scryp controleer je het transcript in de editor - met automatische sprekerdiarisatie in Pro en Ultra - en exporteer je SRT of WebVTT zonder een tweede tool.
• 5. Ondertiteling integreren: Upload het ondertitelbestand op je videoplatform of brand de ondertiteling vast in de video in. Voor websites is de inschakelbare variant (closed captions) aan te bevelen, zodat gebruikers de ondertiteling zelf kunnen activeren.

SRT, VTT of ingebrand: welk formaat wanneer

De keuze van het ondertitelformaat hangt af van waar en hoe je de video inzet:

• SRT (SubRip): Een eenvoudig en breed gebruikt uitwisselingsformaat met volgnummer, start- en eindtijd en tekst. Veel videoplatforms en montageprogramma's accepteren het; het is geschikt voor platformuploads en overdrachten.
• VTT (WebVTT): De webstandaard voor HTML5-video. Ondersteunt daarnaast stylingopties als tekstkleur, positionering en CSS-klassen. Aanbevolen wanneer je video's in een eigen speler op je website inbedt en de weergave wilt controleren.
• Ingebrand (open captions): De ondertiteling wordt vast in de video gerenderd en is altijd zichtbaar. Dat geeft een consistente weergave op social media, maar gebruikers kunnen de tekst niet uitschakelen of aanpassen. Veel platforms bieden ook eigen ondertitelfuncties, met wisselende ondersteuning en exportmogelijkheden. Correcties vereisen een nieuwe rendering.

Voor HTML5-video op de eigen website is WebVTT via het<track>-element aan te bevelen. SRT is vooral handig voor platformuploads. Ingebrande ondertiteling kan aanvullen, maar vervangt niet altijd inschakelbare en aanpasbare captions.

Veelgemaakte fouten bij ondertiteling

Zelfs goedbedoelde ondertiteling mist de toegankelijkheidseisen wanneer er typische fouten worden gemaakt:

• Ontbrekende sprekeraanduiding: Bij video's met meerdere personen moet herkenbaar zijn wie spreekt. Zonder aanduiding zijn discussies, interviews en dialogen niet te volgen.
• Te snelle weergave: Ondertiteling die slechts een halve seconde zichtbaar is, kan niet worden gelezen. De WCAG noemt geen universele limiet in tekens per seconde; volg de stijlgids van het doelplatform en test de ondertiteling met echte gebruikers.
• Ontbrekend contrast: Witte tekst op een lichte achtergrond is onleesbaar. De WCAG vereist een contrastverhouding van minstens 4,5:1. Een halftransparante zwarte balk achter de tekst lost het probleem op.
• Geen geluidsbeschrijvingen: Wanneer een alarmsignaal klinkt of iemand lacht en dat relevant is voor de context, moet het worden beschreven - anders missen dove kijkers een cruciale informatie.
• Automatische ondertiteling zonder correctie: AI-gegenereerde ondertiteling bevat fouten. Eigennamen, vaktermen en getallen worden regelmatig verkeerd herkend. Zonder menselijke controle is de ondertiteling niet betrouwbaar.

Privacy bij het maken van ondertiteling

Bedrijfsvideo's bevatten vaak vertrouwelijke informatie - productaankondigingen, interne trainingen, klantverhalen of medewerkersinterviews. Wie het audiospoor ter transcriptie aan een externe dienst overdraagt, zou moeten nagaan waar de gegevens worden verwerkt en opgeslagen.

De AVG stelt duidelijke eisen aan de verwerking: een verwerkersovereenkomst, een verwerkingslocatie binnen de EU en passende technische beschermingsmaatregelen. Vooral bij vertrouwelijke inhoud biedt versleuteling aan de clientzijde de sterkste bescherming: het bestand blijft gedurende de volledige workflow aan de clientzijde versleuteld.

Checklist: toegankelijke ondertiteling volgens BFSG/BaFG

• Alle video's met gesproken inhoud hebben ondertiteling
• De ondertiteling geeft de gesproken tekst volledig en correct weer
• Sprekerwisselingen zijn aangeduid
• Relevante geluiden en muziek zijn tussen vierkante haken beschreven
• De ondertiteling is synchroon met de audio (geen merkbare afwijking)
• Weergaveduur en leessnelheid volgen de stijlgids van het doelplatform en zijn in de praktijk getest
• De tekst is leesbaar (voldoende grootte, contrast minstens 4,5:1)
• De ondertiteling is als SRT/VTT-bestand inschakelbaar of vast ingebrand
• De automatische transcriptie is handmatig gecontroleerd en gecorrigeerd
• De privacy bij de transcriptie is gewaarborgd (verwerkersovereenkomst, EU-verwerking, versleuteling)

Conclusie

De BFSG en BaFG maken toegankelijke ondertiteling voor veel bedrijfsvideo's tot een echt complianceonderwerp - en dat is meer dan een bureaucratische horde. Toegankelijke video's bereiken een breder publiek, verbeteren de gebruikerservaring en versterken de vindbaarheid in zoekmachines. De efficiëntste weg loopt via een AI-gestuurde transcriptie met aansluitende handmatige controle en export als SRT- of VTT-bestand. Doorslaggevend is dat de ondertiteling niet alleen de tekst weergeeft, maar de hele akoestische context - spreker, geluiden, sfeer - voor iedereen toegankelijk maakt.

Met scryp is de hele workflow af te handelen: upload een video- of audiobestand, corrigeer het transcript in de audio-gesynchroniseerde editor, gebruik desgewenst automatische sprekerdiarisatie in Pro of Ultra, voeg geluidsbeschrijvingen toe en exporteer SRT of WebVTT. Het bestand blijft gedurende het hele proces aan de clientzijde versleuteld en wordt in Oostenrijk verwerkt. Ook vertrouwelijke trainings- en productvideo's blijven beschermd. Nieuwe klanten die daarvoor in aanmerking komen, kunnen elk abonnement 14 dagen gratis proberen.

Let op: Deze bijdrage dient ter algemene informatie en vervangt geen juridisch advies in het concrete geval.