Ondertiteling maken: stapsgewijze handleiding voor toegankelijke video's

Sinds 28 juni 2025 geldt in Duitsland de wet ter versterking van de toegankelijkheid (BFSG). In Oostenrijk zet de toegankelijkheidswet (BaFG) dezelfde EU-richtlijn om. Ondernemingen die digitale producten of diensten op consumenten richten, moeten hun inhoud toegankelijk maken – inclusief video's op de eigen website. Ondertiteling is daarbij een van de centrale eisen.

Toch hebben veel ondernemingen nog niet omgeschakeld. Vaak ontbreekt niet de wil, maar de kennis: welke ondertiteling is „toegankelijk”? Welk formaat heb ik nodig? En hoe maak ik die efficiënt, zonder elke video handmatig te bewerken?

Deze handleiding leidt je door het hele proces – van de wettelijke eisen tot het afgeronde ondertitelbestand.

Wat de toegankelijkheidswetgeving voor video's betekent

In Duitsland verplicht de BFSG sinds juni 2025 ondernemingen met B2C-aanbod om video's toegankelijk te maken. In Oostenrijk zet de BaFG dezelfde EU-richtlijn om. Concreet betekent dat: ondertiteling voor opgenomen video's, audiodescriptie voor zuiver visuele inhoud en transcripten als geschreven volledige versie. De technische standaard is WCAG 2.1 conformiteitsniveau AA.

De BFSG zet de Europese richtlijn (EU) 2019/882 (European Accessibility Act) om in Duits recht. In Oostenrijk gebeurt dat via de toegankelijkheidswet (BaFG). Voor ondernemingen is daarom niet zozeer de afkorting doorslaggevend als wel de praktische uitvoering: digitale diensten moeten bruikbaar zijn voor mensen met een beperking. De technische standaard daarachter is WCAG 2.1 conformiteitsniveau AA.

Voor video's betekent dat concreet drie verplichtingen:

• Ondertiteling voor alle opgenomen video's met gesproken inhoud (WCAG 1.2.2)
• Audiodescriptie voor visuele inhoud die niet uit het geluid op te maken is (WCAG 1.2.3)
• Transcripten als geschreven volledige versie van de gesproken inhoud (WCAG 1.2.1)

Het gaat om B2C-aanbod – dus websites, webshops en apps die zich op consumenten richten. Kleine ondernemingen met minder dan tien medewerkers en maximaal twee miljoen euro jaaromzet zijn uitgezonderd. Voor alle andere dreigen bij overtredingen boetes. Voor Oostenrijkse ondernemingen gelden dezelfde inhoudelijke eisen via de BaFG.

Standaardondertiteling vs. toegankelijke ondertiteling

Standaardondertiteling geeft alleen de gesproken tekst weer. Toegankelijke ondertiteling (SDH) beschrijft daarnaast relevante geluiden, muziek, sprekerwisselingen en de emotionele toon. Alleen toegankelijke ondertiteling voldoet aan de WCAG-eisen en daarmee aan de eisen voor toegankelijk videoaanbod.

Niet elke ondertiteling voldoet aan de eisen voor toegankelijk videoaanbod volgens de BFSG resp. BaFG. Platforms als YouTube genereren automatische ondertiteling – die volstaat doorgaans niet voor de wettelijke conformiteit. Het verschil zit in het detail:

• Standaardondertiteling geeft alleen de gesproken tekst weer. Ze helpt bij een zacht geluid of een vreemde taal, maar is voor dove mensen onvolledig.
• Toegankelijke ondertiteling (SDH) beschrijft daarnaast relevante geluiden ([deurbel], [applaus]), muziek ([spannende muziek]), sprekerwisselingen en de emotionele toon. Ze maakt de hele akoestische context toegankelijk.

De WCAG vereist toegankelijke ondertiteling. Dat betekent: sprekeraanduiding, synchrone weergave, beschrijving van niet-talige audio-inhoud en voldoende leestijd per weergave.

Ondertiteling maken: stap voor stap

De efficiëntste weg loopt via een AI-gestuurde transcriptie als basis, die vervolgens voor ondertiteldoeleinden wordt aangepast. De workflow bestaat uit vijf stappen:

• 1. Audio voorbereiden: Extraheer het geluidsspoor uit je video of upload het videobestand direct in een transcriptietool. Gangbare formaten als MP4, MOV, MP3, WAV en M4A worden door de meeste diensten ondersteund. Hoe beter de audiokwaliteit, hoe nauwkeuriger de transcriptie – achtergrondgeluiden en galm verlagen de herkenningsgraad aanzienlijk.
• 2. Transcriptie laten maken: Moderne AI-modellen transcriberen audio in enkele minuten met meer dan 95 % nauwkeurigheid bij standaardtalen. Let erop dat de tool sprekerdiarisatie ondersteunt – bij video's met meerdere personen is de toewijzing „wie spreekt” voor toegankelijke ondertiteling verplicht. Het resultaat is een transcript met tijdstempels en sprekerwisselingen.
• 3. Transcript nabewerken: Controleer het AI-transcript op fouten, met name bij eigennamen, vaktermen en afkortingen. Vul beschrijvingen voor relevante geluiden en muziek aan tussen vierkante haken. Let erop dat elk ondertitelblok maximaal twee regels beslaat en lang genoeg in beeld blijft (vuistregel: minstens één seconde per vijf woorden).
• 4. Ondertitelbestand exporteren: Exporteer het bewerkte transcript als SRT- of VTT-bestand. Beide formaten bevatten tijdstempels en tekst en worden door alle gangbare videoplatforms en spelers ondersteund. Welk formaat je kiest, hangt af van de toepassing (zie de volgende paragraaf).
• 5. Ondertiteling integreren: Upload het ondertitelbestand op je videoplatform of brand de ondertiteling vast in de video in. Voor websites is de inschakelbare variant (closed captions) aan te bevelen, zodat gebruikers de ondertiteling zelf kunnen activeren.

SRT, VTT of ingebrand: welk formaat wanneer

De keuze van het ondertitelformaat hangt af van waar en hoe je de video inzet:

• SRT (SubRip): De industriestandaard. Wordt ondersteund door YouTube, Vimeo, LinkedIn, WordPress en vrijwel alle videomontageprogramma's. Bevat een volgnummer, start- en eindtijd en tekst. Ideaal voor de meeste toepassingen.
• VTT (WebVTT): De webstandaard voor HTML5-video. Ondersteunt daarnaast stylingopties als tekstkleur, positionering en CSS-klassen. Aanbevolen wanneer je video's in een eigen speler op je website inbedt en de weergave wilt controleren.
• Ingebrand (open captions): De ondertiteling wordt vast in de video gerenderd en is altijd zichtbaar. Noodzakelijk voor social-media-video's (Instagram Reels, TikTok), omdat deze platforms geen inschakelbare ondertiteling ondersteunen. Nadeel: latere correcties vereisen een nieuwe rendering.

Voor toegankelijk videoaanbod op de eigen website is SRT of VTT als inschakelbare ondertiteling aan te bevelen. Voor social media is inbranden de enige optie.

Veelgemaakte fouten bij ondertiteling

Zelfs goedbedoelde ondertiteling mist de toegankelijkheidseisen wanneer er typische fouten worden gemaakt:

• Ontbrekende sprekeraanduiding: Bij video's met meerdere personen moet herkenbaar zijn wie spreekt. Zonder aanduiding zijn discussies, interviews en dialogen niet te volgen.
• Te snelle weergave: Ondertiteling die slechts een halve seconde zichtbaar is, kan niet worden gelezen. De WCAG beveelt maximaal 20 tekens per seconde aan.
• Ontbrekend contrast: Witte tekst op een lichte achtergrond is onleesbaar. De WCAG vereist een contrastverhouding van minstens 4,5:1. Een halftransparante zwarte balk achter de tekst lost het probleem op.
• Geen geluidsbeschrijvingen: Wanneer een alarmsignaal klinkt of iemand lacht en dat relevant is voor de context, moet het worden beschreven – anders missen dove kijkers een cruciale informatie.
• Automatische ondertiteling zonder correctie: AI-gegenereerde ondertiteling bevat fouten. Eigennamen, vaktermen en getallen worden regelmatig verkeerd herkend. Zonder menselijke controle is de ondertiteling niet betrouwbaar.

Privacy bij het maken van ondertiteling

Bedrijfsvideo's bevatten vaak vertrouwelijke informatie – productaankondigingen, interne trainingen, klantverhalen of medewerkersinterviews. Wie het audiospoor ter transcriptie aan een externe dienst overdraagt, zou moeten nagaan waar de gegevens worden verwerkt en opgeslagen.

De AVG stelt duidelijke eisen aan de verwerking: een verwerkersovereenkomst, een verwerkingslocatie binnen de EU en passende technische beschermingsmaatregelen. Vooral bij vertrouwelijke inhoud biedt versleuteling aan de clientzijde de sterkste bescherming – de transcriptiedienst ziet daarbij op geen enkel moment de inhoud in platte tekst.

Checklist: toegankelijke ondertiteling volgens BFSG/BaFG

• Alle video's met gesproken inhoud hebben ondertiteling
• De ondertiteling geeft de gesproken tekst volledig en correct weer
• Sprekerwisselingen zijn aangeduid
• Relevante geluiden en muziek zijn tussen vierkante haken beschreven
• De ondertiteling is synchroon met de audio (geen merkbare afwijking)
• De weergaveduur is voldoende (minstens 1 seconde per 5 woorden)
• De tekst is leesbaar (voldoende grootte, contrast minstens 4,5:1)
• De ondertiteling is als SRT/VTT-bestand inschakelbaar of vast ingebrand
• De automatische transcriptie is handmatig gecontroleerd en gecorrigeerd
• De privacy bij de transcriptie is gewaarborgd (verwerkersovereenkomst, EU-verwerking, versleuteling)

Conclusie

De BFSG en BaFG maken toegankelijke ondertiteling voor veel bedrijfsvideo's tot een echt complianceonderwerp – en dat is meer dan een bureaucratische horde. Toegankelijke video's bereiken een breder publiek, verbeteren de gebruikerservaring en versterken de vindbaarheid in zoekmachines. De efficiëntste weg loopt via een AI-gestuurde transcriptie met aansluitende handmatige controle en export als SRT- of VTT-bestand. Doorslaggevend is dat de ondertiteling niet alleen de tekst weergeeft, maar de hele akoestische context – spreker, geluiden, sfeer – voor iedereen toegankelijk maakt.

Let op: Deze bijdrage dient ter algemene informatie en vervangt geen juridisch advies in het concrete geval.